Παγκρεατίτιδα

Τι είναι η παγκρεατίτιδα;

Παγκρεατίτιδα είναι η νόσος κατά την οποία προκαλείται φλεγμονή στο πάγκρεας. Διαχωρίζεται σε δύο βασικά είδη, στην οξεία παγκρεατίτιδα και στη χρόνια παγκρεατίτιδα. Ανάμεσα στα πλέον συνηθισμένα συμπτώματα της είναι ο πόνος στο επιγάστριο, το αίσθημα ναυτίας και η τάση προς έμετο. Σε ασθενείς με χρόνια παγκρεατίτιδα είναι αρκετά συνηθισμένο το φαινόμενο ακούσιας απώλειας βάρους, με τον ρυθμό της απώλειας να επιταχύνεται με την εξέλιξη της νόσου.

Τι είναι και πού εντοπίζεται το πάγκρεας;

Το πάγκρεας είναι ένας αδένας στην κοιλιακή χώρα, ο οποίος βρίσκεται πίσω από το στομάχι και σε επαφή με το αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου (δωδεκαδάκτυλο). Απελευθερώνει ένζυμα που συμβάλλουν στην αφομοίωση των τροφών και παίζει σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό της γλυκόζης. Η απελευθέρωση παγκρεατικών ενζύμων στο λεπτό έντερο είναι σημαντική για την εύρυθμη λειτουργία της πέψης, γεγονός το οποίο καθιστά το πάγκρεας απαραίτητο για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τον
Dr. Παναγιώτη Γεωργίου

Ποια είναι τα συμπτώματα της παγκρεατίτιδας;

Η παγκρεατίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με ποικιλία συμπτωμάτων, ανάλογα με τη βαρύτητα και τη διάρκεια της φλεγμονής.

Τα πιο χαρακτηριστικά σημεία περιλαμβάνουν:

Πόνο στο άνω μέρος της κοιλιάς
Ναυτία και εμέτους
Αίσθημα φουσκώματος ή ευαισθησία στην κοιλιά
Απώλεια όρεξης και απώλεια βάρους
Πυρετό ή κόπωση
Διαταραχές στη πέψη, όπως διάρροια ή δυσπεψία
Διακυμάνσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα

Η ένταση και ο συνδυασμός των συμπτωμάτων διαφέρουν από άτομο σε άτομο, γι’ αυτό και η έγκαιρη ιατρική εκτίμηση είναι καθοριστική για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση.

Τύποι παγκρεατίτιδας

Η παγκρεατίτιδα χωρίζεται σε οξεία και η χρόνια:

Οξεία παγκρεατίτιδα

Mια ξαφνική φλεγμονή του παγκρέατος που διαρκεί για μικρό χρονικό διάστημα και μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως πολύ σοβαρή ασθένεια. Οι περισσότεροι ασθενείς με οξεία παγκρεατίτιδα αναρρώνουν πλήρως μετά τη λήψη της σωστής θεραπείας.

Οξεία Παγκρεατίτιδα – Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της οξείας παγκρεατίτιδας εμφανίζονται συνήθως ξαφνικά και μπορεί να είναι ήπια ή έντονα, ανάλογα με τη βαρύτητα της φλεγμονής. Το κύριο σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς, που ακτινοβολεί προς την πλάτη και συχνά επιδεινώνεται μετά το φαγητό. Ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμετό, πυρετό, φούσκωμα και ευαισθησία στην κοιλιά.

Οξεία Παγκρεατίτιδα – Επιπλοκές

Σε σοβαρές περιπτώσεις, η οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία, σοβαρή βλάβη των ιστών, μόλυνση και κύστεις. Σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει και ανεπάρκεια σε ζωτικά όργανα όπως η καρδιά, οι πνεύμονες και τα νεφρά με συνέπεια το θάνατο. Η θεραπεία της οξείας παγκρεατίτιδας είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των συμπτωμάτων και την ριζική επίλυση των αιτίων που την προκαλούν.

Χρόνια παγκρεατίτιδα

Παρατεταμένη φλεγμονή στο πάγκρεας, συνήθως μετά από ένα ή πολλαπλά επεισόδια οξείας παγκρεατίτιδας. Η κύρια αιτία είναι στην πλειονότητα των ασθενών η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ για μεγάλο χρονικό διάστημα ή η χολολιθίαση (πέτρες στη χολή) που δεν έχει αντιμετωπιστεί.

Χρόνια Παγκρεατίτιδα – Συμπτώματα

Στη χρόνια παγκρεατίτιδα, τα συμπτώματα είναι επαναλαμβανόμενα, πιο ήπια αλλά εμμένουσα, και συνδέονται με μακροχρόνια βλάβη του παγκρέατος. Ο πόνος είναι χρόνιος, εντοπίζεται στο άνω μέρος της κοιλιάς και συχνά ακτινοβολεί προς την πλάτη. Με την πάροδο του χρόνου εμφανίζονται απώλεια βάρους, δυσαπορρόφηση τροφών και σταδιακή αύξηση των επιπέδων σακχάρου, λόγω καταστροφής των κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη.

Η παρατεταμένη φλεγμονή στο πάγκρεας μπορεί να οδηγήσει σε παγκρεατική ανεπάρκεια και διαβήτη.

Παγκρεατίτιδα – Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου

Τα αίτια που μπορούν να οδηγήσουν σε μία κρίση παγκρεατίτιδας ποικίλουν, ενώ είναι αρκετά συχνό να συνυπάρχουν δύο ή περισσότεροι προδιαθεσικοί παράγοντες.

Ενδεικτικά, οι καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε οξεία παγκρεατίτιδα περιλαμβάνουν:

Πέτρες στη χολή
Υπέρμετρη Κατανάλωση Αλκοόλ
Ορισμένα φάρμακα (π.χ. στεροειδή)
Υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα (υπερτριγλυκεριδαιμία)
Υψηλά επίπεδα ασβεστίου στο αίμα (υπερασβεστιαιμία)
Καρκίνος στο πάγκρεας
Παρωτίτιδα
Ιατρογενή αίτια
Κυστική ίνωση
Σήψη
Τραυματισμό στην κοιλιά
Παχυσαρκία
Τσίμπημα σκορπιού
Ιδιοπαθή αίτια

Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου, όπως η συχνή κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, η παχυσαρκία και το οικογενειακό ιστορικό παγκρεατίτιδας. Ο συνδυασμός αυτών των συνηθειών μπορεί να επιβαρύνει το πάγκρεας και να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενων επεισοδίων.

Φάρμακα που προκαλούν Παγκρεατίτιδα

Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή του παγκρέατος, οδηγώντας σε οξεία ή σπανιότερα χρόνια παγκρεατίτιδα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα κορτικοστεροειδή, ορισμένα διουρητικά, αντιβιοτικά (όπως οι τετρακυκλίνες), φάρμακα για την επιληψία ή την υπέρταση, καθώς και ανοσοκατασταλτικοί παράγοντες. Αν και η παγκρεατίτιδα από φάρμακα είναι σχετικά σπάνια, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγο μετά την έναρξη μιας νέας θεραπείας. Η έγκαιρη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου, πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση, οδηγεί συνήθως σε πλήρη αποκατάσταση.

Διάγνωση Παγκρεατίτιδας

Για τη διάγνωση της παγκρεατίτιδας, ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε μια σειρά εξετάσεων, κατόπιν της λήψης ολοκληρωμένου ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού.

Ο ιατρός, μετά από τη λήξη ιστορικού και την ολοκλήρωση της κλινικής εξέτασης, διενεργεί μια σειρά από εξετάσεις αίματος και ούρων, καθώς και απεικονιστικές εξετάσεις. Έλεγχοι όπως η αξονική και μαγνητική τομογραφία κοιλίας παρουσιάζουν αναλυτικά την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το πάγκρεας, τη σοβαρότητα της φλεγμονής που έχει υποστεί το όργανο, καθώς και τυχόν συνυπάρχουσες ανωμαλίες.

Μεταξύ αυτών:

Εργαστηριακές εξετάσεις: Αμυλάση αίματος και ούρων, λιπάση αίματος, μέτρηση αιματοκρίτη, ουρίας και ασβεστίου. Παράλληλα, σε ασθενείς με παγκρεατίτιδα μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων, γεγονός το οποίο καθιστά απαραίτητη την καταμέτρησή τους.

Απεικονιστικές εξετάσεις: Υπερηχογράφμα κοιλίας, αξονική τομογραφία άνω κοιλίας. Η τελευταία αποτελεί την σαφέστερη απεικονιστική μέθοδο για τη διάγνωση της οξείας παγκρεατίτιδας, καθώς και βοηθά στην παρακολούθηση της πορείας της νόσου.

Παγκρεατίτιδα – Θεραπεία

Η θεραπεία για οξεία ή χρόνια παγκρεατίτιδα είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, συντηρητική και απαιτεί την εισαγωγή του ασθενή στο νοσοκομείο. Το πάγκρεας έχει βασικό ρόλο στην πέψη των τροφών και χρειάζεται ξεκούραση για να επουλωθεί. Για το λόγο αυτό, χορηγούνται στον ασθενή ενδοφλέβια υγρά και φάρμακα, όπως τα αναλγητικά, ενώ σπανιότερα συνιστάται η χρήση ενδοφλέβιων αντιβιοτικών.

Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η γρήγορη σίτιση του ασθενή επιταχύνει την ανάρρωση. Οι πιο πολλοί ασθενείς αισθάνονται καλύτερα μετά από μερικές μέρες, ωστόσο άλλοι ασθενείς χρειάζονται περισσότερο χρόνο, αναλόγως της βαρύτητας της παγκρεατίτιδας, για να αναρρώσουν επαρκώς. Σε περιπτώσεις που η συντηρητική θεραπεία αποβεί ανεπαρκής, τότε προτείνεται η χειρουργική θεραπεία.

Χειρουργική επέμβαση για την παγκρεατίτιδα

Η χειρουργική επέμβαση στο πάγκρεας σπάνια χρειάζεται πλέον καθώς οι περισσότεροι ασθενείς θα ανταποκριθούν πάρα πολύ καλά στη συντηρητική θεραπεία. Χειρουργείο απαιτείται σε περίπτωση που η παγκρεατίτιδα οφείλεται σε πέτρες στη χολή (χολολιθίαση), αν η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει. Το χειρουργείο γίνεται λαπαροσκοπικά και με σκοπό την αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή).

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής στην αντιμετώπιση της παγκρεατίτιδας;

Η λαπαροσκοπική χειρουργική διασφαλίζει σήμερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών και τον μετεγχειρητικό πόνο, επιταχύνοντας παράλληλα την ανάρρωση του ασθενή μετά το χειρουργείο. Γενικά, οι ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές μέθοδοι (λαπαροσκοπική και ρομποτική χειρουργική) διασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια για έναν ασθενή, όταν πραγματοποιούνται από έναν έμπειρο χειρουργό με πολυετή εμπειρία στον χώρο.

Ανάρρωση μετά από Παγκρεατίτιδα

Ο χρόνος ανάρρωσης μετά από ένα επεισόδιο παγκρεατίτιδας εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη συννοσηρότητα του ασθενή. Στις ήπιες μορφές, οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ σε πιο σοβαρές περιπτώσεις η επάνοδος μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες. Κατά τη φάση της ανάρρωσης, είναι σημαντικό το πάγκρεας να ξεκουραστεί και να αποφευχθεί η κατανάλωση αλκοόλ και λιπαρών τροφών, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.

Η σταδιακή επαναφορά στη φυσιολογική διατροφή γίνεται με ήπια, χαμηλή σε λιπαρά γεύματα και υπό ιατρική καθοδήγηση, ενώ η σωστή ενυδάτωση και η ξεκούραση συμβάλλουν στην ταχύτερη αποκατάσταση. Η παρακολούθηση από τον θεράποντα ιατρό παραμένει απαραίτητη, ιδιαίτερα για όσους παρουσιάζουν χρόνια παγκρεατίτιδα ή άλλους παράγοντες κινδύνου, ώστε να προληφθούν μελλοντικά επεισόδια και επιπλοκές.

Ο Γενικός Χειρουργός Παναγιώτης Γεωργίου διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην λαπαροσκοπική χειρουργική. Έχει εργαστεί σε μερικά από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία του Λονδίνου, όπως είναι και το Hammersmith Hospital, το οποίο είναι κέντρο αναφοράς στη χειρουργική Ήπατος και Χοληφόρων.

Πώς επηρεάζει η διατροφή την παγκρεατίτιδα;

Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στην ανάρρωση όσο και στην πρόληψη της παγκρεατίτιδας. Μετά από ένα επεισόδιο, συνιστάται γρήγορη επανασίτιση, διατροφή με χαμηλά λιπαρά, αποφυγή τηγανητών, καφεΐνης και αλκοόλ, καθώς και κατανάλωση μικρών, συχνών γευμάτων. Οι τροφές πρέπει να είναι ελαφριές, βραστές ή ψητές, ώστε να μειώνεται το φορτίο στο πάγκρεας και να διευκολύνεται η πέψη.

Τι είναι η νεκρωτική παγκρεατίτιδα;

Η νεκρωτική παγκρεατίτιδα είναι μια σοβαρή μορφή οξείας παγκρεατίτιδας, κατά την οποία μέρος του ιστού του παγκρέατος καταστρέφεται (νέκρωση) λόγω έντονης φλεγμονής. Συνήθως συνοδεύεται από έντονο κοιλιακό πόνο, πυρετό και σημάδια λοίμωξης. Απαιτεί νοσηλεία, ενδοφλέβια αγωγή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργική ή ενδοσκοπική παρέμβαση για την αφαίρεση του νεκρωμένου ιστού. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών.

Τι είναι η αυτοάνοση παγκρεατίτιδα;

Η αυτοάνοση παγκρεατίτιδα είναι μια σπάνια μορφή χρόνιας φλεγμονής του παγκρέατος, που προκαλείται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στους ιστούς του παγκρέατος. Μπορεί να εμφανιστεί με κοιλιακό πόνο, ίκτερο, απώλεια βάρους ή αυξημένες τιμές στα ηπατικά ένζυμα.

Μπορεί η παγκρεατίτιδα να προκαλέσει διάρροια;

Ναι, η διάρροια είναι συχνό σύμπτωμα κυρίως στη χρόνια παγκρεατίτιδα, όταν το πάγκρεας δεν παράγει επαρκή πεπτικά ένζυμα. Το αποτέλεσμα είναι η ατελής πέψη των τροφών και η εμφάνιση λιπαρών (στεατόρροια – κόπρανα επιπλέουν στην επιφάνεια). Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ειδική διατροφή ή ενζυμική υποκατάσταση.

Εμφανίζεται παγκρεατίτιδα σε παιδιά;

Η παγκρεατίτιδα στα παιδιά είναι σπάνια, αλλά μπορεί να προκύψει μετά από τραύμα, ιογενείς λοιμώξεις, χολολιθίαση ή λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων. Τα συμπτώματα είναι παρόμοια με των ενηλίκων — κοιλιακός πόνος, ναυτία, έμετος — και η πρόγνωση είναι συνήθως εξαιρετική όταν διαγνωστεί έγκαιρα και αντιμετωπιστεί σωστά.

Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην παγκρεατίτιδα και το ζάχαρο;

Η φλεγμονή του παγκρέατος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ινσουλίνης, οδηγώντας σε διαταραχές του σακχάρου. Σε χρόνιες μορφές παγκρεατίτιδας υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη, γι’ αυτό απαιτείται τακτικός έλεγχος γλυκόζης και παρακολούθηση από ειδικό.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ παγκρεατίτιδας και παγκρεατικού καρκίνου;

Η παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή, ενώ ο καρκίνος αφορά κακοήθη ανάπτυξη κυττάρων. Παρότι ορισμένα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν, όπως ο πόνος και η απώλεια βάρους, πρόκειται για εντελώς διαφορετικές παθήσεις που απαιτούν ξεχωριστή διάγνωση.

Σχετίζεται η παγκρεατίτιδα με τον καρκίνο;

Η χρόνια παγκρεατίτιδα, λόγω της παρατεταμένης φλεγμονής, μπορεί να αυξήσει ελαφρώς τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος. Ωστόσο, αυτό είναι σχετικά σπάνιο και αφορά κυρίως ασθενείς με φλεγμονή για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Τι σχέση έχει η χολολιθίαση με την παγκρεατίτιδα;

Η χολολιθίαση, δηλαδή οι πέτρες στη χολή, είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες οξείας παγκρεατίτιδας. Οι πέτρες μπορεί να φράξουν τον παγκρεατικό πόρο και να εμποδίσουν την εκροή των ενζύμων, προκαλώντας φλεγμονή. Στις περιπτώσεις αυτές, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει λαπαροσκοπική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, ώστε να προληφθούν νέες κρίσεις.

Ο Γενικός Χειρουργός Παναγιώτης Γεωργίου είναι εξειδικευμένος στη σύγχρονη χειρουργική ογκολογία του παχέος εντέρου. Έχει μεγάλη εμπειρία και κλινικό ενδιαφέρον στην αντιμετώπιση του προχωρημένου και υποτροπιαζόντων καρκίνων του εντέρου και ορθού. Εκπαιδεύτηκε σε παγκοσμίου φήμης κέντρα αναφοράς στη Μεγάλη Βρετανία, όπως το St Mary’s, Royal Marsden, St Mark’s and Hammersmith Hospitals. Εάν θέλετε να λάβετε περισσότερες πληροφορίες και να ζητήσετε μια δεύτερη γνώμη, επικοινωνήστε μαζί του!